وتار · مەرجە بازرگانییەکان
ئینکۆتێرمز ٢٠٢٠: کێ دەدات و کەی مەترسی دەگوازرێتەوە
وەڵامی کورت: ئینکۆتێرمز دیاری دەکات کێ چی دەدات و کەی مەترسی لە فرۆشیارەوە بۆ کڕیار دەگوازرێتەوە، نە تەنها کێ پارەی گواستنەوە دەدات. بەراوردکردنی دروست تەنها لەسەر یەک وشە دەکرێت؛ ئەوەی نرخی EXW بە نرخی FOB بەراورد دەکات، دوو ژمارە بەراورد دەکات نە دوو پێشنیار.
ئینکۆتێرمز چییە
ئینکۆتێرمز کۆمەڵە یاسایەکی سێ پیتەن کە ژووری بازرگانیی نێودەوڵەتی بڵاویان دەکاتەوە و ئەرکەکانی فرۆشیار و کڕیار لە کاتی گەیاندنی کاڵا پێناسە دەکەن. وەشانی ئێستا وەشانی ٢٠٢٠ـە و یازدە وشەی تێدایە، بەسەر دوو گرووپدا: حەوت وشە بۆ هەموو جۆرە گواستنەوەیەک و چوار وشە تەنها بۆ گواستنەوەی دەریایی و ڕووباری.
هەڵەی هەرە باو ئەوەیە کە وشە وەک «نرخ» دەخوێنرێتەوە. لە واقیعدا وشە پێکهاتەی مەترسییە: لە کام خاڵەدا کاڵاکە لە ئەرکی فرۆشیار دەردەچێت و ئەرکی تۆ دەبێت. ئەم خاڵە گرنگترە لە نرخ، چونکە دوای ئەو خاڵە هەموو زیانێک لەسەر تۆیە — هەرچەندە پارەی گواستنەوەت داوە یان نەت داوە.
پێنج وشە کە هەر دابەشکەرێکی کەنداو پێویستیانە
لە کرداردا، زۆربەی مامەڵەکان بە پێنج وشە دەکرێن. ناسینی ئەم پێنجانە بۆ زۆربەی بڕیارەکان بەسە.
EXW — گەیاندن لە کارگە: ئەرکی فرۆشیار لە دەرگای کارگە تەواو دەبێت. تۆ هەموو شتێک دەکەیت: گواستنەوە بۆ بەندەر، دەرچوون، بارکردن، گواستنەوەی دەریایی، تەخلیس و گەیاندن بۆ کۆگا. نرخەکە هەرزان دیارە، بەڵام تێچووی گەیشتوو زۆر جار بەرزترە، بەتایبەت ئەگەر بریکاری بارکردن لە وڵاتی سەرچاوەت نەبێت.
FOB — گەیاندن لەسەر کەشتی: مەترسی لە کاتی بارکردنی کەشتی لە وڵاتی سەرچاوە دەگوازرێتەوە. فرۆشیار دەرچوون و بارکردن دەکات؛ تۆ گواستنەوەی دەریایی و دواتر هەموو شتێک. ئەمە باوترین وشە بۆ دابەشکەرانی کەنداوە، چونکە هاوسەنگییەکی ڕوون هەیە.
CIF — نرخ، بیمە و گواستنەوە: فرۆشیار گواستنەوە و بیمەی تا بەندەری گەیشتن دەدات. بەڵام دوو شت هەڵدەگرێت: مەترسی هێشتا لە کاتی بارکردن دەگوازرێتەوە، و بیمەکە زۆر جار تەنها لەسەر بنەمای کەمترین پێداگیرییە. واتە لە کاتی زیاندا، دەبێت خۆت بگەڕێیت بەدوای قەرەبووکردنەوە لە کۆمپانیایەکی بیمە کە هەڵی نەبژاردووە.
DAP — گەیاندن لە شوێنی دیاریکراو: فرۆشیار کاڵاکە دەگەیەنێت بۆ شوێنێکی دیاریکراو لە وڵاتی تۆ، بەڵام ڕسووم و تەخلیس لەسەر تۆیە. مەترسی لە شوێنی گەیاندن دەگوازرێتەوە. ئەم وشەیە بۆ دابەشکەرێک کە دەتوانێت تەخلیس بکات زۆر گونجاوە.
DDP — گەیاندن لەگەڵ دانانی باج: فرۆشیار هەموو شتێک دەدات، لەگەڵ ڕسووم و تەخلیس. لە سەرەتادا ئاسان دیارە، بەڵام دوو مەترسی هەیە: نرخەکە لە ڕاستیدا تێچووی نەبینراوی تێدایە، و لە هەندێک وڵات هاوردەکار بە یاسا دەبێت خۆی بێت، نە فرۆشیار. ئەمەش دەتوانێت ببێتە کێشەی تۆمارکردن و باجی زیادکراوە.
| وشە | مەترسی دەگوازرێتەوە لە | دەرچوون | هاوردەکردن |
|---|---|---|---|
| EXW | دەرگای کارگەی فرۆشیار | کڕیار | کڕیار |
| FOB | بارکردن لە کەشتی لە وڵاتی سەرچاوە | فرۆشیار | کڕیار |
| CIF | بارکردن لە کەشتی (تێچوو تا گەیشتن درێژ دەبێت) | فرۆشیار | کڕیار |
| DAP | شوێنی دیاریکراو لە وڵاتی تۆ | فرۆشیار | کڕیار |
| DDP | شوێنی دیاریکراو دوای دانانی ڕسووم | فرۆشیار | فرۆشیار |
هەڵەی بەراوردکردن بە وشەی جیاواز
ئەگەر یەک دابینکەر ٨ دۆلار بە FOB لە بەندەری شانگهای دەدات و یەکێکی تر ٩٫٥ دۆلار بە CIF لە بەندەری جەبەل عەلی، ڕەنگە هەردووکیان یەک تێچووی گەیشتوویان هەبێت — یان یەکێکیان هەرزانتر بێت. پێش بەراوردکردن هەموو پێشنیارەکان بگەڕێنەوە سەر یەک بنەما، وەک CIF لە بەندەری گەیشتن یان DDP بۆ کۆگاکەت. تەنها دوای ئەوە ژمارەکان دەتوانن قسە بکەن.
هەروەها هەمان شت بۆ کات ڕوودەدات: «٣٠ ڕۆژ» بەبێ خاڵی دەستپێکردن هیچ واتایەکی نییە. ٣٠ ڕۆژ لە ڕۆژی داواکارییەوە یان لە ڕۆژی پەسەندکردنی نموونەوە؟ جیاوازییەکە دەتوانێت دوو هەفتە بێت.
بۆشایی بیمە لە CIF
زۆر کڕیار وا دەزانن کە CIF واتای «دڵنیایی تەواو» دەگەیەنێت. لە واقیعدا ئەو بیمەیەی لە CIFدا هەیە لانیکەمە: زۆر جار ١١٠٪ی بەهای فاکتورە و تەنها مەودای سنوورداری لەخۆ دەگرێت. ئەگەر کاڵاکەت بەهایەکی بەرزتری هەیە یان پێویستی بە مەودای فراوانتر هەیە، دەبێت بیمەی خۆت بکڕیت.
هەروەها بیر لەمە بکەوە: لە CIFدا مەترسی لە وڵاتی سەرچاوە دەگوازرێتەوە، بەڵام فرۆشیار گواستنەوە دەدات. واتە ئەگەر کەشتییەکە زیان ببینێت، تۆ خاوەنی مەترسییت و دەبێت لەگەڵ بیمەکە ڕێک بکەویت — نە فرۆشیار. ئەم جیاکارییە لە کاتی کێشەدا زۆر گرنگ دەبێت.
کام وشە هەڵبژێرم
بە سێ پرسیار بڕیار بدە: ئایا دەتوانیت تەخلیس بکەیت بە خۆت یان بریکارێکی متمانەپێکراوت هەیە؟ ئایا بریکاری بارکردن لە وڵاتی سەرچاوەت هەیە؟ و ئایا پێویستت بە کۆنترۆڵی تەواو بەسەر گواستنەوەدا هەیە؟
ئەگەر وەڵامی یەکەم «نەخێر» بێت، DAP یان DDP هەڵبژێرە. ئەگەر «بەڵێ» بێت و بریکارت هەبێت، FOB زۆر جار باشترین هاوسەنگییە. EXW تەنها بۆ ئەو کەسانە گونجاوە کە ئەزموونی بارکردن و دەرچوونیان هەیە لە وڵاتی سەرچاوە، نە بۆ ئەوەی کە تەنها نرخێکی هەرزان دەبینن.
پێنج هەڵەی دووبارە
- بەراوردکردنی پێشنیارەکان بە وشەی جیاواز بەبێ یەکسانکردن.
- وا زانین کە CIF ڕسوومی گومرگیش لەخۆ دەگرێت — تەنها تا بەندەری گەیشتن دەڕوات.
- بەکارهێنانی FOB بۆ گواستنەوەی ئاسمانی، کە لە ڕاستیدا بۆ دەریا دانراوە.
- هەڵبژاردنی DDP بەبێ دڵنیابوون لەوەی کە یاسای وڵات ڕێگە بە فرۆشیاری بیانوی دەدات بۆ تۆمارکردنی هاوردەکردن.
- جیاکردنەوەی دانوستانی وشە لە دانوستانی پارەدان — لە واقیعدا هەردووکیان یەک گرێبەستن.
لە کۆتاییدا، وشە تەنها سەرەتایە. ئەوەی گرنگە ئەوەیە کە وشە لەگەڵ توانای ڕاستەقینەی تۆ بگونجێت، و لە گرێبەستدا بە نووسین بێت. بۆ بینینی کاریگەریی وشە لەسەر تێچووی کۆتایی، خشتەی تێچووی گەیشتوو ببینە؛ بۆ ڕێکاری گومرگ وتاری تەخلیسی گومرگی؛ و بۆ مەرجە بازرگانییەکان لە ڕێنماییەکانی کڕین زیاتر بخوێنەوە. بۆ داواکارییەکی ڕاستەقینە داوای پێشنیاری نرخ بکە و وشەی پێشنیارکراو لەگەڵدا بنێرە.